Een werknemer liep het kantoor van de baas binnen en vroeg om een verhoging van 20K. Hij had net een project afgerond dat het bedrijf jaarlijks 200K had bespaard. Hij had de rekensom op zijn servet gemaakt voor de vergadering. Voelde zich onoverwinnelijk. De baas keek naar hem en zei: "We waarderen je werk echt. Maar er is op dit moment geen budget voor." Werknemer: "Geen budget? Ik heb je net $200K bespaard." Baas: "Dat is een ander budget." De werknemer ging terug naar zijn bureau en besloot iets: Ze zouden precies krijgen waar ze voor betaalden. Niet meer. Geen overuren meer. Geen extra projecten meer vrijwillig aannemen. Geen "teamspeler" onzin meer. 40 uur per week. Geen minuut meer. Plotseling had de werknemer al deze vrije tijd. Hij begon tijdens de lunch bedrijven koud te bellen vanuit zijn auto. Probeerde websites te verkopen. Vier maanden later begon zijn bijbaan wat extra geld op te leveren. Twee maanden daarna, 15K. Nu is hij een fulltime ondernemer. Als jouw bedrijf zegt dat er geen budget is voor je verhoging, geloof ze dan. Neem dan al die extra inspanning die je gratis aan hen gaf en stop het in iets wat van jou is. Bedrijven zullen alles nemen wat je ze geeft en het "een teamspeler zijn" noemen. En dan verrast doen als je vertrekt.

Een Gen Z kwam de sollicitatie binnen. Halverwege zei de recruiter, "De rol vereist 5+ jaar ervaring." Gen Z knikte. Vroeg toen, "Vijf jaar ervaring met wat, precies?" Het panel pauzeerde. HR verduidelijkte, "De functieomschrijving geeft duidelijk aan 5+ jaar. Je hebt er maar 2. Waarom zouden we iemand kiezen met meer ervaring dan jij?" Gen Z argumenteerde niet. Onderbrak niet. Stelde gewoon een andere vraag. "Bij het goed doen… of bij het langer herhalen van dezelfde fouten?" Stilte. Omdat iedereen in die kamer deze waarheid kende: Iemand kan 10 jaar ervaring hebben en toch gemiddeld zijn. Iemand kan 2 jaar ervaring hebben, moeilijkere problemen oplossen, en beter presteren dan het team. Tijd doorgebracht betekent niet dat iemand bekwaam is. Het betekent gewoon dat iemand is gebleven. Gen Z ging rustig verder. "Ik heb gewerkt met mensen die zes maanden op de baan waren en het werk beter begrepen dan mensen met een decennium ervaring." Geen disrespect. Geen arrogantie. Gewoon de realiteit. Jaren ervaring werden de gemakkelijkste filter. Niet de slimste. Wanneer je niet wilt beoordelen op vaardigheid, tel je tijd. Maar tijd meet alleen hoe lang iemand betaald is— niet hoe goed ze het werk kunnen doen. Dus Gen Z herformuleerde het. "Wat er echt toe doet is simpel: - Kan ik het probleem oplossen waarvoor je iemand aanneemt? - Kan ik je bewijs tonen dat ik het goed heb gedaan?" Dat is het. Want als iemand in 2 jaar bekwaamheid kan aantonen, is zijn ze al gekwalificeerd. En als iemand het in 10 jaar niet kan aantonen, zal meer tijd dat niet oplossen. Dat was het moment waarop de kamer het begreep. Wanneer mensen zeggen "Gen Z is verwend," bedoelen ze eigenlijk: Gen Z is gestopt met het accepteren van zwakke filters en is betere vragen gaan stellen. Voor kandidaten: Solliciteer toch. Als je het werk kunt doen, zijn de jaren onderhandelbaar. Voor werkgevers: Stop met het gebruiken van tijd als vervanging voor oordeel. Huur op basis van vermogen. Huur op basis van bewijs. Niet op basis van anciënniteit.

Een Gen Z voegde zich bij het team. Week één. Tijdens de onboarding zei de manager, "We blijven soms laat tijdens piekperiodes." Gen Z knikte. Vroeg toen, "Is dat betaald... of gewoon verwacht?" De kamer viel stil. - Geen houding. - Geen rebellie. - Gewoon een vraag. Later die dag noemde HR "groeikansen." Gen Z antwoordde, "Bevat groei ook loonsverhogingen, of alleen meer verantwoordelijkheden?" Weer stilte. - Geen luiheid. - Geen rechtvaardigheid. - Gewoon duidelijkheid. Dat is wanneer het team iets realiseerde. Wanneer mensen zeggen "Gen Z is lui," bedoelen ze eigenlijk: Gen Z zag de oude generatie - maaltijden overslaan, - verjaardagen missen, - in het weekend werken, - en opbranden alleen om te horen "budgetten zijn krap" en "wees dankbaar dat je een baan hebt." Dus Gen Z koos anders. - Ze romantiseren overwerk niet. - Ze verwarren lijden niet met ambitie. - Ze ruilen gezondheid niet in voor lof. Ze werken nog steeds hard. Ze weigeren gewoon om voor niets te werken. Het is geen luiheid. Het is patroonherkenning. En eerlijk gezegd, na alles wat de oude generatie heeft doorgemaakt... Kun je ze echt de schuld geven?